برابر هر دو باشد ماه با محيط دائره ظل بچسبد و منخسف نشود ، و اگر بيشتر باشد بطريق اولى ، اما اگر عرض كمتر از مجموع دو نصف باشد و بيش از دو نيم قطر دائره ظل كمتر از نيم قطر آن منخسف شود و اگر برابر نيم قطر ظل باشد نصف قطر ماه بگيرد چون دائره ظل بمركز صفحه ميگذرد ( و پس از شرح صور ديگر خسوف جزئى و كلى و رنگ ماه گرفته در حالات مختلفه ) گويد : سپس بدان كه ماه را حالات گوناگون بسياريست كه در برخى مانند روشنى و طلوع و غروب و مانند آنها با اختران ديگر شريك است و نيازى بضبط اين اوضاع بسيار آن نيست ، و برخى ويژه خود او است و اختران ديگر ندارند و هيويّون بدانها توجه كرده‌اند و بررسى نموده‌اند و معروفترين آنها شش است 1 - تندى حركت ( ) 2 - اختلاف اشكال نورى 3 - استفاده نور از خورشيد 4 - گرفتن آن بفاصله شدن زمين 5 - گرفتن خورشيد بواسطه آن 6 - تفاوت صفحه آن در روشنى كه آن را محو نامند . و آن شش حالت آن از كلام امام عليه السّلام بتصريح يا اشاره فهميده ميشوند اما دو تاى اول كه روشن است ، و اما دو تاى وسط را هم كه گفتيم كلامش شامل كسوف و خسوف هر دو مىشود ، و اما استفاده نور از خورشيد از اختلاف شكل و خسوف كه بيان كرده استفاده مىشود باقى ميماند خاصيت ششم كه همان محو است و كم نورى بعضى اجزاء كه اشاره بدان در كلامش تا اندازه‌اى نهانست و ممكن است كه كلام او « امتهنك بالزيادة و النقصان » بدان تفسير شود ، چون اين كم و بيشى همان تفاوت اجزاء چهره ماه است در روشنى ، و كلام شامل همه اين شش حالت خاصه ماه مىباشد ، و سخن در چهار خاصيت اول گذشت و دو خاصيت بجا است . و در شرح كسوف و گرفتن خورشيد بوسيله آن گوئيم : گرفتن خورشيد بطور كلى يا جزئى نديده شدن جرم آنست بواسطه آنكه سايه ماه جلو آن را گرفته بطور كلى يا جزئى ، و اين در صورتيست كه روى يك ديگر باشند بطورى كه خط خارج از چشم بهر دو برخورد يا فاصله آنها كمتر از مجموع دو نيم قطر هر دو باشد و اين